همانطور که قبلأ اشاره شد ما حروف الفبا را به ترتیب فراوانی استفاده از آنان تدریس می کنیم و این گزینش بر اساس تحقیقی است که سالها پیش در دانشگاه تبریز انجام گرفته است. در زیر حروف و مصوتها را به ترتیبی که پیشنهاد میشود تدریس کرد ملاحظه میفرمایید.
آ- ب- د- ن- و- ر- اَ- م- س- او- ت- ای- ز- ک - اِ- خ- ش- اُ- پ- ج - گ- ف- یِ- ء- ل- ه - چ- ق- تشدید- ژ- ع- ذ- ح- ص- ترکیب خوا=خا - ض-
ط - ث- ظ - غ
بعد ازدرس اول بهتر است در هر درس بیشتر از یک حرف تدریس نشود ولی در عوض کوشش شود با آنچه آموخته شده کلمه های جدید ساخته و نوشته شود. در این کار باید از خود شاگرد خواست که کلمه ها را پیشنهاد کند. به این ترتیب نوآموزهمیشه احساس پیشرفت میکند و به آموزش بیشترعلاقه مند تر میشود. پس از گذشتن از چند درس اول در صورت تمایل نوآموز میشود گاهی دو حرف را در یک جلسه تدریس کرد.
برای تشویق دانش آموز و کمک به آموزش ترتیب حروف الفبا بعداز درس چهارم در صفحۀ آخردفتر نوآموز جدول زیر را ترسیم کنید. به تدریج شکل حروف آموخته شده را به ترتیب درجای خود بنویسید.زمانی که آموزش همۀ مصوتها به پایان رسید برخط اول جدول شکل الف را بنویسید. پس از پایان آموزش همۀ حروف که همزمان با کامل شدن جدول خواهد بود نام هرحرف را در مقابل آن در ستون آخر جدول بنویسید. با شاگرد نامها را بخوانید و از او بخواهید که برای جلسۀ بعد حروف الفبا را به ترتیب حفظ کند.
|
|
شکل حرف
|
|
شکل حرف
|
|
شکل حرف
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ب
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ن
|
|
|
|
د
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
استفاده از نقاشی در حین آموزش، از لحاظ تشویق و پرورش خلاقیت نوآموز بسیار مفید است. از شاگرد پس از آموزش هر درس جدید میتوان خواست که تصویر کلمه ها یا جمله هایی را که در آن روزآموخته است بکشد و رنگ کند. به این ترتیب رفته رفته کتابچه اش به یک کتاب مصور اموزشی تبدیل میشود.
قبل از شروع آموزش حروف باید مطمئن شوید که نو آموز میداند فرق بین صدا و حرف چیست. برای این کار از کلمه های زبان میزبان استفاده کنید مثلأ اگر زبان انگلیسی است، بپرسید”تو ماچ” چند کلمه است؟ وقتی کفت دو کلمه، بپرسید کلمۀ اولی چند صدا دارد؟ باید بگوید دو صدا. بعد بپرسید: این کلمه چند حرف دارد؟ اگر نتوانست فورأ جواب دهد ، بخواهید که آن را به انگلیسی بنویسد. وقتی نوشت باید بتوا ند بگوید که سه حرف دارد.
نکتۀ دیگری را که باید قبل از شروع آموزش خواندن و نوشتن نوآموز بداند این است که او خط تازه ای را خواهد اموخت که بزرگترین فرقش با خط زبان میزبان این است که فارسی از راست به چپ خوانده و نوشته می شود و به همین دلیل کتابهای فارسی هم از راست به چپ باز میشوند.
به خاطر داشته باشید که برای آموزش هر حرف، اول آن را در قالب کلمه ای نشان می دهیم و هرگز حروف را به تنهایی، خارج از قالبی که معنی آن اشناست به خردسالان ارائه نمیکنیم. به این کلمه ها “کلمۀ کلید” می گوییم. کلمۀ کلید را با نشان دادن تصویرآن در کتاب آموزشی یا هر تصویری دیگر که دقیقأ مفهوم آن کلمه را نشان دهد به نوآموز ارائه میدهیم.
2. درس اول: تدریس آ ا و دوشکل ب
معلم(درحالی که تصویری از آب را نشان میدهد): میدانی این چیست؟
شاگرد: آب(ممکن است فوری این کلمه را نگویدولی باچند سوآل عاقبت به این کلمه خواهد رسید)
معلم: حالا نگاه کن من این کلمه را برایت مینویسم.(در حال نوشتن کلمۀ آب را کشیده بگویید تا صدای آ و ب را درست بشنود.) حالا بگو ببینم این کلمه چند صدا داشت؟
شاگرد: دو تا
معلم : آفرین. صدای اول چه بود؟
شاگرد: آ
معلم: آفرین . صدای آخر آب چه بود؟
شاگرد: بِ
معلم : آفرین، ب صدای آخر بود.( این حرف راتا آنجا که ممکن است بدون استفاده از کسره تلفظ کنید) حالانگاه کن من مینوسم آب( در حین نوشتن هرحرف آن را تلفظ کنید. کلمه را درشتتر از معمول بنویسید تا شکل هر حرف کاملأ روشن باشد) من چی نوشتم؟
شاگرد:آب
معلم: آفرین. میتونی شکل صدای آ را نشون بدی؟(معمولأ میتوانند ولی ممکن است لازم باشد کلمه را کمی کشیده بگویید تا صدای آ را جدا از ب بشنود. وقتی که درست جواب داد همین پرسش را در بارۀ صدای آخر بکنید تا مشخص شود که در این کلمه دو صدا و دو حرف وجود دارد)
معلم: حالا نگاه کن من چطور حرف آ را مینویسم.ازروی خط مداد را کمی بالا می برم و بعد بالای آن یک کلاه کوچک میذارم. اینطور. ما به این شکلِ آ میگوییم “آی باکلاه”این آ همیشه در اول کلمه میاد و تنها میایسته. حالا تو یک آ بنویس. (دقت کنید که حرکت مداد از پایین به بالا باشد. ممکن است اول خیلی درشت بنویسد. اول تشویقش کنید بعد بخواهید که کمی کوچکتر بنویسد. از تکرار کلمۀ آفرین ابا نکنید.)
معلم: صدای آخر در کلمۀ آب چی بود؟
شاگرد: ب
معلم: آفرین. حالا نگاه کن من مینویسم ب.از کمی بالاتر از خط میایم روی خطو کمی میکشم و باز میرم کمی بالای خط و یک نقطه هم میگذارم زیرش. به این شکل میگوییم” ب آخر”چون همیشه در آخر کلمه میاید. این ب هم میتونه تنها بایسته و هم میتونه اگر لازم باشه به حرف قبل از خودش بچسبه اما هیچوقت حرف بعدی به اونمی چسبه. حالا تو یک ب بنویس ببینم.(فراموش نکنید که بعد از اینکهنوشت تشویقش کنید)
حالا وقتی بخواهیم بنویسیم آب اول چه حرفی را مینویسیم ؟ (شاگرد باید بگوید آی باکلاه. اگر فقط شکل را نشان داد بخواهید نام آن را بگوید) بعد چه حرفی را باید بنویسیم؟
شاگرد: ب آخر
معلم: میتونیم ب را به آی باکلاه بچسبونیم؟
شاگرد: نه
معلم: آفرین. چرا؟
شاگرد: چون آی با کلاه همیشه تنها میایسته
معلم: آفرین. حالا بنویس آب. (آنچه باید توجه کنید این است که هر دو حرف را نزدیک به هم درست روی خط نوشته باشد .اگر خوب ننوشته اشکال را به او تذکر دهید و بخواهید که دوباره بنویسد)
اکنون تصویر مردی را که طفلی به همراه دارد نشان دهید و بخواهید بگوید به نظرش این مرد چه نسبتی با کودک دارد. با چند سوآل و جواب به کلمۀ بابا برسید. ) خوب گوش کن: با با. میتونی بگی این کلمه چند صدا دارد؟(اگر شاگرد توانست بگوید چهارتا، از او بخواهید یک یک صدا ها را بگوید. اگر نتوانست، از این راه استفاده کنید)
معلم: این کلمه چند بخش(سیلاب) دارد؟(مفهوم سیلاب را قاعدتأ از زبان میزبان میداند)
شاگرد: دو تا
معلم: آفرین . بخش اول چی بود؟
شاکرد: با
معلم: آفرین. بخش دوم چی بود؟
شاگرد: با.
معلم: میتونی بگی هربخش چند صدا داشت؟
شاگرد : دو تا
معلم: آفرین. پس کلمۀ بابا چند صدا دارد؟
شاگرد: چهارتا( از او بخواهید تک تک صداها را تلفظ کند)
معلم: بسیار خوب. حالا میخواهیم بنویسیم بابا. میتونیم اول از این شکل(ب اخر را نشان دهید)استفاده کنیم؟
شاگرد: نه
معلم: چرا؟
شاگرد: چون این ب فقط در آخر میاد.
معلم: آفرین برتو. ما باید از” ب کوچک” استفاده کنیم که این شکل است.(ب کوچک را بنویسید) این ب هم میتونه به حرف قبل از خودش بچسبد و هم به حرف بعد، اما نمیتونه هیچوقت در آخر بیاد یا تنها بایسته. خوب، بعد از ب چه صدایی شنیدیم؟
شاگرد: آ
معلم: میتونیم از آی باکلاه استفاده کنیم؟
شاگرد :نه
معلم: چرا؟
شاگرد: چون آی باکلاه فقط در اول کلمه میاد
معلم: آفرین عزیز من. ما باید از “آی بی کلاه”استفاده کنیم. این آ میتونه به حرف قبلی بچسبه ولی هیچ حرفی به اون نمیتونه بچسبه. حالا بگو ببینم این آ را باید به ب کوچک بچسبانم؟
شاگرد : بله
معلم : چرا
شاگرد : چون ب کوچک نمیتونه تنها بایسته.
معلم: کاملأ درسته. آفرین.(ا را به ب کوچک بجسبانید و بخش دوم کلمه را هم پهلوی بخش اول به همین ترتیب بنویسید. بعد از شاگرد بخواهید که کلمۀ بابا را بنویسد. اگر در استفاده از شکلها اشتباه کرد بخواهید قانون آن شکل را بگوید تا خود متوجه اشتباهش بشود.)
معلم: تو امروز یاد گرفتی که صدای آ دو شکل دارد (بخواهید نام آنها را بگوید)و ب هم دو شکل(نام آنها را بگوید) .
متمنیست سوالهای خودرا در همین سایت مطرح بفرمایید یا به نشانی
بفرستید L2000Ayman@ yahoo.com
روش تدریس خواندن و نوشتن فارسی به خردسالان